Wat leuk dat je 1 of meerdere cursussen over de cloud bij RADIO hebt gevolgd. Hieronder vind je het naslagwerk van de cursussen verdeeld in een tijdlijn en verschillende handige kopjes per onderwerp. Zo kun je makkelijk nog even wat teruglezen of kijken. Veel leerplezier!
De geschiedenis
Kort een aantal belangrijke momenten rondom cloud computing op een rij.
De toenmalige minister gaat in deze brief in op cloud computing strategie voor de Nederlandse overheid en een cloud first strategie. Het kabinet kiest er daarom voor een gesloten Rijkscloud in eigen beheer in te richten en daarmee te experimenteren. Dit betekent datacentra centraliseren en geen gebruik maken van de 'public cloud'. Lees het kamerstuk via website Officiële bekendmakingen
De datacentra zijn inmiddels geconcentreerd op 6 locaties (waarvan 2 uitsluitend beschikbaar voor Defensie en Justitie en Veiligheid). Bijna alle overheidsorganisaties gebruiken in meer of mindere mate cloud oplossing. Waarbij Software as a Service voor veel aanbieders de voorkeur heeft. Daarom is er een correctie gekomen via het cloudbeleid van 2022. Het Rijksbrede cloudbeleid 2022 is een uitwerking van de nieuwe visie op gebruik van publieke clouddiensten door de Rijksoverheid. Dit beleid vervangt het eerdere beleid uit 2011, waarin nog gestreefd werd naar gebruik van private clouddiensten. Download de pdf met het Rijksbreed cloudbeleid
Het beleid werd geëvalueerd in 2024. Uit het onderzoek kwam dat er een aanscherping nodig was. Lees de kamerbrief over Evaluatie Rijkbreed Cloudbeleid via website Open Overheid
De Algemene Rekenkamer deed onderzoek in hoeverre de overheid aan haar eigen cloudregels voldoet. De bevindingen staan in het rapport ‘Het Rijk in de cloud: Donkere wolken pakken samen’. Lees het rapport via de website van de Rekenkamer
Cloud is opgenomen in de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) als 1 van de 6 speerpunten. Binnen dit kader worden de nieuwe rijksbrede ontwikkelingen rondom cloud verzameld en gezamenlijke acties voorbereid. De strategie gaat in op het waarom, de strategische doelen en hoe we versnellen. Lees de NDS op website van Digitale Overheid
Alle onderwerpen op een rij
Cloud is 1 van de 6 prioriteiten van de Nederlandese digitaliseringsstrategie (NDS). Binnen dit kader worden de nieuwe rijksbrede ontwikkelingen rondom cloud verzameld en gezamenlijke acties voorbereid. De strategie gaat in op het waarom, de strategische doelen en hoe we versnellen. Leer meer over prioriteit 1 op de website van Digitale Overheid
Op dit moment veelbesproken is het onderwerp soevereiniteit van de cloud. In hoeverre kunnen wij als Nederland onafhankelijk opereren van een niet-Europese partner voor onze cloudvoorzieningen? Enkele linkjes om je verder te verdiepen in dit onderwerp:
- Onderzoek van het Nederlandse instituut Clingendael, onafhankelijke denktank en academie voor internationale betrekking, heeft onderzoek gedaan naar cloud soevereiniteit. Zij constateren dat we een ruime achterstand hebben en ons als Europa moeten verenigen en investeren om een alternatief te krijgen. Lees de publicatie op de website van Clingendael
- De Europese Commissie publiceerde nieuwsbericht over gelanceerde initiatief Digital Commons European Digital Infrastructure Consortium (DC EDIC). Citaat uit de publicatie: “The Commission views the DC EDIC as a strategic instrument to reduce EU dependency on a small number of global platforms and to give governments, businesses and citizens real digital choice built on European values.” Lees het bericht via de website van Europese Commissie
- Blog van veel aangehaalde ondernemer en software ontwikkelaar, Bert Hubert, over cloud en de afhankelijkheden. Lees 1 van de blogs op website van Hubert
Een cloud project is een IT-project. Daarvoor heeft de overheid verschillende standaarden ontwikkeld. Een aantal belangrijke standaardisatie op een rijtje:
- Forum Standaardisatie adviseert op basis van doorlopend onderzoek de hele publieke sector over het gebruik van open standaarden en brengt netwerken bij elkaar. Ga naar de website van Forum Standaardisatie
- Haven: hierin staan de standaarden voor gemeenten. Een applicatie of website die op 1 Haven omgeving werkt, is herbruikbaar op álle Haven omgevingen. Dit initiatief wordt rijksbreed omarmd. Ga naar de website van Haven
- Nederlandse Overheid Referentie Architectuur (NORA) bevat het voorbeeld dat alle overheidsorganisaties kunnen gebruiken bij het vorm geven en inrichten van hun dienstverlening. Ga naar de website over NORA
- RijksOverheid Referentie Architectuur (RORA): RijksOverheid Referentie Architectuur (RORA): een rijksbrede referentie architectuur aanvullend en verdiepend ten opzichte van de andere referentie architecturen die worden gebruikt binnen de overheid, in het bijzonder de NORA.
- Onder thema Cloud staan 2 handreikingen over technologieafhankelijkheidniveaus en over tijdslijnen voor een exitstrategie. Ga naar thema Cloud op de RORA website
- Bekijk ook het Sourcingsafwegingskader Rijk. Ga naar het afwegingskader op de RORA website
-
Binnen de (rijks)overheid wordt aangeraden om een risicoanalyse uit te voeren. Er is een specfiek implementatiekader beschikbaar. Bekijk het kader op Rijksoverheid.nl
- In de cursus is uitgebreid ingegaan op het toepassen van een DPIA, DPIA. Er is een standaard document voor de Rijksoverheid. Bekijk het document via de CIP website. Bekijk ook de microlearning die RADIO hierover maakt. In korte video van 5 minuten nemen we je mee. Bekijk de microlearning over DPIA
Voldoen aan standaarden rondom o.a. cybersecurity, informatiebeveiliging en inkoop. Enkelen op een rijtje:
- NIS2-richtlijn. Bekijk meer op NCSC website
- Baseline Informatiebeveiliging Overheid, BIO. voor een veilige digitale overheid. Bekijk info op de BIO website
- Besluit Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst Bijzondere Informatie (VIR-BI). Bekijk het besluit via Open Overheid
- Rijksbrede IT-sourcing. Lees meer op Digitale Overheid
- Rijksbreed strategisch leveranciersmanagement (SLM) Bekijk meer info via Digitale Overheid
- Voorwaarden voor inkoop bij Rijksopdrachten. Bekijk de voorwaarden via Rijksoverheid.nl
Vroeger had de overheid meer dan 64 datacenters. Inmiddels zijn het er 4 in Nederland.
- ODC-Noord
- Belastingdienst
- Equinix Amsterdam
- ODC Rijkswijk
Inkoopcategorie datacenters
De categorie Datacenters regelt binnen de Rijksoverheid de inkoop van datacenter hardwarecomponenten en daaraan gerelateerde softwarediensten.Vakcategorie Datacenters. Meer info inkoopcategorie datacenters via de website Rijksoverheid.nl
De ontwikkeling van cloud heeft nieuwe technologieën gebracht die zowel de ontwikkeling als het beheer eenvoudiger hebben gemaakt. Een aantal op een rijtje:
Cloud native IT
Het concept 'Cloud native IT' zorgt voor maximale voordelen van cloud: snel en makkelijk opschalen, privacy en security as designed, kortcyclisch en zonder downtime nieuwe release live brengen.
De belangrijkste begrippen, concepten en ontwikkelingen zijn terug te vinden op de website van de Cloud Native Computing Foundation
Cloudcontainers
"Een cloudcontainer is een overdraagbare, lichtgewicht eenheid software die een applicatie samenbundelt met de afhankelijkheden (“dependency’s”), zoals bibliotheken (“library’s”), binaire bestanden en configuratiebestanden. Hierdoor kan deze consistent werken in elke omgeving, waaronder diverse cloudplatforms", aldus OVHcloud. Kijk voor meer info op de website van OVHcloud
Microservices architectuur
Leer meer en wat er mogelijk is op basis van microservice. Bekijk de website met meer uitleg
Continuous Integration / Continuous Deployment
Ontwikkelen en uitrollen van software in de cloud via Continuous Integration / Continuous Deployment.Leer meer op gitlab
Terraform
Bij de ontwikkeling en implementatie van een systeem kan versiebeheer in verschillende omgevingen nogal een uitdaging zijn. Het gebruiken van terraform heeft geleid tot vergaande standaardisatie in alle omgevingen. Leer meer over terraform of bekijk uitleg op geeksforgeeks.org
Platform Engineering
Steeds meer organisaties maken gebruik van een eigen landing zone. Dit is een basisomgeving waarlangs nieuwe ontwikkelingen worden gekaderd waarin de standaarden die jij als organisatie afspreekt vanaf de basis aanwezig zijn. Meer over Platform Engineering
We wensen je veel succes met de keuzes rondom cloud. Mocht je advies of afstemming nodig hebben over jouw cloud project of programma, onze trainers zijn overheidscollega’s. Je kunt hen altijd benaderen als er iets speelt in jouw organisatie waarover je met een expert wilt sparren. Ze staan in de Rijksadresgids. Bij voorkeur ontvangen zij een e-mail met je vraag of verzoek. je kunt ook contact opnemen met RADIO. Dan verbinden we jullie aan elkaar. De docenten op een rijtje:
- Gina Plat is als adviseur betrokken geweest bij verschillende cloud projecten, zowel binnen als buiten de overheid.
- Henk Jan van der Molen is security adviseur binnen de Rijksoverheid en geeft naast cloud ook trainingen rondom security. Hij kan de verbinding leggen tussen security en andere onderwerpen.
- Jurre Heesbeen doet diverse projecten voor het RijksICT Gilde. Hij heeft de technische kennis en achtergrond om een cloud implementatie te begeleiden. Afhankelijk van de opdracht heeft hij een coördinerende rol of zit hij zelf aan de knoppen.
- Maarten Goossens heeft lange tijd bij zowel Cloudaanbieders als Cloud-implementatie partijen gewerkt. Hierdoor is hij goed op de hoogte van de waarde van Cloud oplossingen, de strategische keuzes die hiervoor gemaakt moeten worden, de concepten en ook de aandachtsgebieden. Nu ondersteunt hij als Enterprise Architect digitaliseringstrajecten binnen de Rijksoverheid.
- Nico Dirk van Loo werkt op dit moment als Enterprise Architect voor VRO. Hij heeft ruime ervaring met cloud via zijn eerdere functie bij I-Interim Rijk.
- Rob Tardijn is enterprise architect en heeft zich toegelegd op cloud projecten. Hij doet meestal verschillende trajecten tegelijkertijd en kan daarbij leunen op zijn jarenlange ervaring met cloud binnen en buiten de overheid.
- Rob Verkuijlen is in 2025 voor de overheid komen werken en heeft daarvoor onder andere bij Microsoft gewerkt. Hij heeft verschillende cloud en andere IT-projecten begeleid als architect en technisch geweten.
- Robert de Heer is een ervaren rot binnen de Rijksoverheid, inmiddels met pensioen. Hij blijft graag betrokken. Robert geeft altijd zijn eerlijke en onderbouwde mening over zowel je projectaanpak als de architectuurkeuzes.
- Sandra Mahieu is momenteel bezig met de NDS Cloud en is betrokken bij verschillende initiatieven om de toekomstige soevereine cloud voor breed gebruik binnen de overheid mogelijk te maken, zoals de architectuur van de Overheidsclouddiensten en de Cloud Marktplaats en het verhogen van de weerbaarheid van de onderliggende infrastructuur.
- Ted Straathof heeft ruime ervaring buiten de overheid als IT manager met cloud en andere projecten en programma’s. Hij heeft de nodige compliance rondes meegemaakt en kan je mogelijk verder helpen bij de aanpak van je project en als je ergens mee vastloopt.
Opmerkingen of aanvullingen
Natuurlijk horen we het graag als je iets mist of een mooie aanvulling hebt. Laat het ons weten via radio@rijksoverheid.nl