Generatieve AI-toepassingen kunnen ons werk efficiënter en effectiever maken, maar brengen ook onzichtbare risico’s met zich mee. Daarom zijn er handvatten voor verantwoord gebruik van deze toepassingen. Ken de spelregels, voer nooit vertrouwelijke of gevoelige informatie in, vertrouw nooit blindelings op de output, gebruik generatieve AI alleen als het echt nodig is, wees transparant over je gebruik en laat AI nooit beslissingen nemen zonder menselijke tussenkomst. Blijf zelf kritisch nadenken en gebruik generatieve AI verantwoord en alleen als hulpmiddel.
Microlearnings: starten met AI. Verantwoord gebruik van GenAI-toepassingen. Spreker: Koen van Kan, AI Governance Consultant - Rijks ICT Gilde, onderdeel van Rijksorganisatie ODI.
KOEN: Stel je voor: je vraagt een taalmodel om een rapport te schrijven over duurzaamheid. En binnen enkele seconden ligt een heel rapport klaar. Superhandig, denk je dan. Maar wat als het taalmodel subtiele fouten maakt, vooroordelen versterkt, of zelfs jouw data deelt? AI is krachtig, maar niet zonder risico's. In deze video ontdek je hoe je verantwoord gebruikmaakt van AI-toepassingen.
[Microlearnings: starten met AI. Verantwoord gebruik van GenAI-toepassingen.]
KOEN: Generatieve AI lijkt soms magisch, maar achter de snelle output schuilen risico's die je niet direct kunt zien. Gegevens die je invoert kunnen worden opgeslagen door de leverancier. Bij het invoeren van gevoelige gegevens of persoonsgegevens is dit dus een datalek.
En wat je terugkrijgt, is niet altijd wat het lijkt. Generatieve AI herhaalt soms vooroordelen uit z'n trainingsdata of genereert dingen die er overtuigend uitzien, maar niet kloppen.
Daarnaast heb je als gebruiker geen zicht op hoe deze toepassingen van jouw input tot bepaalde output komen, en kun je dit dus niet controleren.
En wanneer een AI-model bruikbare output genereert, stijgt ons vertrouwen daarin. Hierdoor schakelen we soms onze kritische blik uit. Het risico: we nemen onbewust verkeerde informatie over. Hoe ga je hier nou verantwoord mee om?
Ten eerste: ken de spelregels. Niet elk AI-model is veilig of toegestaan. Zo is het Chinese DeepSeek binnen de overheid verboden en mag je ook nooit je privéaccount gebruiken. Wil je een tool inzetten met je werkaccount, dan moeten er eerst afspraken zijn tussen leverancier en jouw organisatieonderdeel. Gelukkig worden er ook eigen oplossingen ontwikkeld binnen de overheid, zoals VLAM en Robin.
De regels en mogelijkheden veranderen snel. Blijf dus daarom op de hoogte van de actuele regels en vraag bij twijfel altijd advies aan je leidinggevende.
Voer vervolgens nooit vertrouwelijke of gevoelige informatie in. Denk hierbij aan persoonsgegevens, zoals namen van burgers of collega's, of niet-openbare overheidsinformatie, zoals interne rapportages. Zelfs als gegevens op zichzelf onschuldig lijken, kan een combinatie herleidbaar zijn naar een persoon. Denk bijvoorbeeld aan een ambtenaar met bruine krullen die werkt aan microlearnings over AI. Dit kan al genoeg zijn om iemand te identificeren.
Vertrouw ook nooit blindelings op de output. Controleer of feiten kloppen en er geen belangrijke perspectieven ontbreken. Dit lukt het beste als je generatieve AI gebruikt in domeinen waar je zelf al veel kennis van hebt. En controleer of de output overeenkomt met officiële bronnen.
Gebruik AI alleen als het écht nodig is. AI verbruikt veel water en energie, en veroorzaakt ook nog eens CO2-uitstoot. Vraag jezelf altijd: kan dit ook zonder AI?
Wees ook transparant over je gebruik. Sla zowel input als output veilig op. Zo kan iedereen later nagaan wat een AI-model heeft gegenereerd en hoe jij het hebt gebruikt.
Tot slot: laat AI nooit beslissen. Gebruik het als hulpmiddel. Bijvoorbeeld door ideeën te genereren of kritisch naar jouw stukje tekst te kijken. Weet dat je zelf altijd verantwoordelijk bent voor de uitkomsten die je gebruikt. En ga daar verstandig mee om.
Generatieve AI is een hulpmiddel. Gebruik het slim, kritisch en binnen de kaders. Dan kun jij er verantwoord mee werken.
[Veilig en verantwoord starten met AI. Deze serie is ontwikkeld in opdracht van het CDO Office van BZK door de RijksAcademie voor Digitalisering en Informatisering Overheid (RADIO) in samenwerking met JenV en Rijks ICT Gilde, onderdeel van Rijksorganisatie ODI.]